Przejdź do treści

Pałac Marianny w Kamieńcu Ząbkowickim

Fontanna przed Pałacem w Kamieńcu Ząbkowickim

Zacznę od tego, że o Pałacu Marianny w Kamieńcu Ząbkowickim nigdy nie słyszałem. Ba, nawet nie znałem takiego miasteczka, jak Kamieniec Ząbkowicki. A tymczasem okazało się, że w tym dolnośląskim miasteczku znajduje się jeden z najpiękniejszych pałaców, jakie w ogóle widziałem. Jechaliśmy na wycieczkę na Śnieżnik, i nawigacja poprowadziła nas przez Kamieniec Ząbkowicki. No i nagle przez okna samochodu zobaczyliśmy baszty jakiegoś zamku na pobliskim wzgórzu. Te baszty zrobiły na nas na tyle duże wrażenie, że wyszukaliśmy informacje, co to w ogóle za budowla. No i dwa dni później postanowiliśmy odwiedzić Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim. Dodam od razu na wstępie, że pałac niezwykle mi się spodobał. Kolejny raz przekonałem się, jak czasami mało wiemy o wyjątkowych atrakcjach, które możemy w Polsce zobaczyć. Pałac i otaczający go park tworzą genialne plenery do sesji zdjęciowych.

Pałac Marianny w Kamieńcu Ząbkowickim, ogrodzenie
Ogrodzenie, Pałac Marianny w Kamieńcu Ząbkowickim

Pałac Marianny

Baszty, które widzieliśmy z samochodu, wskazywały, że na wzgórzu stoją pozostałości średniowiecznego zamku. Jednak okazało się, że to nie zamek, ale neogotycki pałac zbudowany w połowie XIX wieku.

Historia pałacu jest związana z Marianną Orańską. Marianna Orańska była córką króla Niderlandów, z dynastii Orańskiej-Nassau. Marianna wyszła za mąż za Albrechta, syna króla Prus, z dynastii Hohenzollernów. Czyli w skrócie, ta Marianna to nie był byle kto. Jeśli ktoś w tamtych czasach miał sponsorować spektakularne projekty architektoniczne, to Marianna Orańska była właśnie taką osobą. Marianna otrzymała ziemie wokół Kamieńca Ząbkowickiego w spadku po matce. Pierwszy raz przyjechała do Kamieńca w 1838 roku i tak się zachwyciła okolicą, że w zasadzie z miejsca podjęła decyzję, żeby wybudować tu letnią rezydencję. Tak właśnie – letnią rezydencję. Ten wypasiony pałac nie był tworzony z myślą, że to będzie stałe miejsce pobytu. Ten cały zespół pałacowo-parkowy to taka jakby działka letniskowa z domkiem 😉 W każdym razie Marianna nie zasypywała gruszek w popiele i już w 1839 rozpoczęła się budowa pałacu.

Widok na Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim
Widok na Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim

Marianna Orańska

Marianna Orańska była wyjątkowo nieprzeciętną osobą. Moim zdaniem idealnie nadawałaby się na ikonę feminizmu. Przyczyniła się do rozwoju gospodarczego Kotliny Kłodzkiej. Wybudowała sieć dróg, rozwinęła gospodarkę leśną i hodowlaną, jak również przemysł. Prowadziła działalność charytatywną, przez co zyskała szacunek i pamięć wśród lokalnej ludności. Warto odnotować, że wspierała parafię katolicką, mimo, że sama była protestantką. Wspierała edukację, w szczególności żeńską. Była wielką fanką jeździectwa. Rozwinęła uzdrowisko w Lądku i spopularyzowała okolice Międzygórza jako destynację turystyczną. Wymieniłem i tak tylko niektóre z jej osiągnięć i obszarów zainteresowań. Była po prostu człowiekiem orkiestrą. Nic dziwnego, że pamięć o niej na Dolnym Śląsku przetrwała do dziś, choćby w nazwach różnych obiektów.

Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim od strony frontowej
Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim od strony frontowej

Ale nie wszystko układało się po jej myśli. Jej małżeństwo, delikatnie rzecz ujmując, nie było udane i zakończyło się rozwodem. Marianna Orańska związała się z Johannem van Rossumem, jej koniuszym i potem sekretarzem. Miała też z nim nieślubne dziecko, no i tego jak na XIX-wieczne standardy było już za wiele. Wybuchł wielki skandal i niestety na Mariannę Orańską nałożono szereg bardzo dotkliwych sankcji. Między innymi zakazano jej kontaktu ze ślubnymi dziećmi. Zabroniono jej również przebywać na terenie Królestwa Prus dłużej niż 24 godziny. Z tego powodu powodu kupiła majątek po austriackiej stronie granicy, z którego mogła doglądać swoich dóbr w ramach krótkich pobytów. Powstający zaś pałac w Kamieńcu Ząbkowickim przekazała swojemu synowi Albrechtowi.

Widok na Pałac w Kamieńcu Ząnkowickim z parku pałacowego
Widok na Pałac w Kamieńcu Ząnkowickim z parku pałacowego

Pałac Marianny – historia powstania

Marianna Orańska decyzji o budowie pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim nadała właściwego sobie rozmachu już na samym początku. Jako architekta zatrudniła Karla Schinkla, który wówczas topowym architektem w Królestwie Prus. Schinkel, który był już schorowany, zaangażował do pomocy Ferdynanda Martiusa. Martius przyjechał do Kamieńca Ząbkowickiego i na miejscu nadzorował prace budowlane. Dla Martiusa budowa Pałacu Marianny stała się projektem życia, którym zawiadował aż do zakończenia budowy. Ze szczególnych jego osiągnięć uwagę zwracał mechanizm, dzięki któremu pałacowa fontanna wyrzucała wodę na 35 metrów do góry. Był również architektem kościoła, będącego częścią zespołu pałacowo-parkowego.

Ciekawostką jest fakt, że system ogrzewania podłogowego w Pałacu Marianny został zainspirowany rozwiązaniem, które stworzyli Krzyżacy w Zamku w Malborku.

Arkady Pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim
Arkady Pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim

Budowa pałacu, rozpoczęta w 1839 roku, została wstrzymana w 1848 roku z powodu rozwodu Marianny. W 1853 Marianna zarządziła wznowienie prac, jednocześnie przekazując pałac swojemu synowi. W 1857 roku do pałacu wprowadzają się pierwsi mieszkańcy. Oficjalnie budowa pałacu została ukończona w 1872 roku, co zostało symbolicznie uczczone odsłonięciem rzeźby Nike na tyłach pałacu.

Koszt powstania pałacu to podobno 3 tony złota. Dziś 3 tony złota kosztują około 650 milionów złotych…

Wieże Pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim
Wieże Pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim

Pałac Marianny w Kamieńcu Ząbkowickim w czasach powojennych

Spadkobiercy Marianny mieszkali w pałacu aż do 1945 roku, kiedy zostali przepędzeni przez Armię Czerwoną. Oczywiście dewastacja w latach powojennych dotknęła większość zamków na Dolnym Śląsku, czego przykładem jest chociażby Zamek Książ. Ale niszczenie Pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim trwało wyjątkowo długo, aż do 1984 roku. W 1946 roku pałac został podpalony przez radzieckich żołnierzy. Marmurowe posadzki i kolumny zostały wywiezione i użyte do odbudowy Warszawy.

Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim, widok z tyłu
Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim, widok z tyłu

W latach 1984 – 2012 pałac był wydzierżawiony prywatnemu przedsiębiorcy, który w pewnym stopniu zatrzymał proces niszczenia budowli. W 2012 roku pałac wrócił w ręce gminy Kamieniec Ząbkowicki. Od tego czasu gmina stara się krok po kroku rewitalizować pałac. Przykładowo udało się zrekonstruować sklepienia w sali balowej. Ale stan wnętrz pałacu dalej jest bardzo daleki od czasów jego przedwojennej świetności. Wciąż w wielu oknach brakuje szyb. Rewitalizacja pałacu wymaga dużych środków. Trzymam kciuki za gminę Kamieniec Ząbkowicki. Mam nadzieję, że powoli stan pałacu będzie się poprawiał. Na szczęście z zewnątrz pałac nadal wygląda spektakularnie,

Wieża Pałacu Marianny
Wieża Pałacu Marianny

Zwiedzanie Pałacu Marianny

Pałac jest otwarty do zwiedzania. Mimo trwającej pandemii, udało nam się zwiedzić pałac w reżimie sanitarnym. Oprowadzała nas pani przewodniczka, która super ciekawie opowiadała o historii pałacu oraz Marianny Orańskiej. Wokół pałacu jak i w jego wnętrzu jest mnóstwo przepięknych miejsc. Szczególnie zapamiętałem arkady wzdłuż ściany frontowej, narożne wieże, dziedziniec zewnętrzny czy wewnętrzny. Ale największe wrażenie zrobiła na mnie sala balowa wychodząca na genialny taras. Z tarasu rozpościera się spektakularny widok na dziedziniec oraz Góry Bardzkie. Wyobrażacie sobie wziąć udział w imprezie organizowanej na takim tarasie? Ja bym się pisał. Koniecznie trzeba obejść pałac dookoła i popatrzeć na niego ze wszystkich stron. Spacer jest tym milszy, że przecież pałac jest otoczony przez park.

Pałac Marianny, na tarasie
Pałac Marianny, na tarasie

Wizyta w Pałacu Marianny w Kamieńcu Ząbkowickim była super przeżyciem. Dziwię się trochę, że ta atrakcja jest mało spopularyzowana. Mam nadzieję, że w kolejnych latach znajdą się jakieś fundusze, które pozwolą poprawić stan pałacu. I jak zwykle w takich przypadkach, za obiektami tego typu kryje się fascynująca historia. Tym razem to historia Marianny Orańskiej, kobiety która mocno wyprzedzała swoją epokę. Jeśli będziecie w okolicach Kłodzka, gorąco polecam zajechać do Kamieńca Ząbkowickiego i obejrzeć Pałac Marianny.

Główne wejście do Pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim
Główne wejście do Pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim
Gotyckie sklepienia pałacu
Gotyckie sklepienia pałacu
Pałac Marianny w Kamieńcu Ząbkowickim, fontanna na dziedzińcu
Pałac Marianny w Kamieńcu Ząbkowickim, fontanna na dziedzińcu
Dziedziniec Pałacu Marianny w Kamieńcu Ząbkowickim
Dziedziniec Pałacu Marianny w Kamieńcu Ząbkowickim

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.